Verkeerd voedsel, afwijkende hygiënische omstandigheden, het klimaat, de aanwezigheid van insecten en risicovol gedrag. Op vakantie kunt u ziek worden. Neem basismedicijnen mee en let op een goede ziektekostenverzekering.

Bij avontuurlijke reizen en reizen naar Oost-Europese en (sub) tropische landen is het verstandig u te laten inenten tegen infectieziekten als difterie, tetanus, polio, hepatitis A, buiktyfus en gele koorts. Doe dit minstens zes weken voor vertrek. Vaccinaties hebben altijd een bepaalde werkingsduur en moeten uiteindelijk worden herhaald. In veel landen buiten de Europese Unie worden toeristen alleen toegelaten als zij tegen bepaalde tropische ziekten zijn ingeënt en dit ook kunnen aantonen. Zeker als u door verschillende landen wilt reizen, kan gebrek aan de juiste inentingen niet alleen ziektes tot gevolg hebben, maar ook veel oponthoud en zelfs een gedwongen verblijf in quarantaine. In het internationaal erkende ‘gele boekje’ noteert de arts waartegen u bent ingeënt en hoe lang de inenting geldig is.

Geneesmiddelenpaspoort
Als u regelmatig medicijnen gebruikt, kunt u bij uw apotheek of arts een ‘geneesmiddelenpaspoort’ aanvragen. Dat is een lijst met de namen en samenstelling van de medicijnen die u gebruikt. Handig om de douane ervan te overtuigen dat uw medicijnen voor eigen gebruik meeneemt en geen drugs. Ook komt het paspoort van pas als u in het buitenland nieuwe medicijnen nodig hebt.

Pas op voor malaria!
In de tropen is malaria een bedreiging voor uw gezondheid. De ziekte wordt door muggen overgebracht. De gevaarlijkste vorm is malaria tropica. Daar kunt u aan doodgaan als u niet snel wordt behandeld. Een malaria-aanval begint meestal met een grieperig gevoel, gevolgd door (hoge) koorts met koude rillingen en hoofdpijn, waarna u snel ernstig ziek wordt. Wanneer u reist door gebieden waar malaria voorkomt, is het raadzaam antimalariatabletten (profylaxe) te slikken en daar ongeveer drie weken voor vertrek mee te beginnen. De muggen steken met name tussen zonsondergang en zonsopgang. Door het dragen van bedekkende kleding, sokken en dichte schoenen is de kans op muggensteken in die periode minimaal; voor de onbedekte huid zijn sterke insectenwerende middelen aan te raden die de werkzame stof DEET bevatten. Slaap ’s nachts in een muggenvrije ruimte of onder een bij voorkeur geïmpregneerd muskietennet.

Dengue of knokkelkoorts
Terwijl de malariamug met name ’s nachts steekt, is de mug die dengue of knokkelkoorts overbrengt, juist overdag actief. Het is een virusziekte die inmiddels veel voorkomt in de verstedelijkte gebieden van Azië en Zuid- en Midden-Amerika. De belangrijkste symptomen zijn hoge koorts, heftige hoofdpijn en pijn aan botten en gewrichten. In risicogebieden bieden sterke muggenwerende middelen en bedekkende kleding een goede bescherming. Vaccinatie tegen dengue is niet mogelijk.

Legionella en water
Veteranenziekte (legionellose) kan zeer ernstige gevolgen hebben, maar is door directe toediening van de juiste antibiotica goed te behandelen. De bacterie die de ziekte veroorzaakt, vermenigvuldigt zich onder gunstige omstandigheden. Bijvoorbeeld in leidingwater met een temperatuur tussen de 25° en 55° Celsius dat langere tijd stilstaat. Waarschijnlijk wordt de infectie overgebracht door het inademen van de bacterie in zeer kleine druppeltjes water, verspreid in de lucht (nevel).
De tijd tussen de bestemming en het optreden van de eerste ziekteverschijnselen (de incubatietijd) is circa twee tot tien dagen. De ziekte begint met hoofd- en spierpijn, gevolgd door longontsteking en hevige koorts. Vooral in warme landen vormen hotels, appartementen of campings een risico op bestemming met de legionellabacterie.

Teken en de ziekte van Lyme
Ook in een koelere, vooral bosrijke omgeving kunt u infectieziekten oplopen. Door bijvoorbeeld een beet van een teek. Teken kunnen de ziekte van Lymne overbrengen. De besmettingskans is minimaal als de teek binnen 24 uur op de juiste manier wordt verwijderd en u het wondje erna ontsmet met alcohol. Wordt de beet niet direct opgemerkt, dan kan er binnen drie weken rond de beet een rode vlek ontstaan met mogelijk hoofdpijn, koorts en uiteindelijk reumatische klachten als gevolg. De ziekte is met antibiotica te behandelen. Teken kunnen ook een virus overbrengen dat hersenontsteking veroorzaakt (teken-encefalitis). Binnen 14 dagen na de beet kunnen dan griepachtige verschijnselen optreden. Het risico van een tekenbeet wordt verkleind door bedekkende kleding te dragen en een insectenwerend middel op de kwetsbare huidgedeelten te gebruiken.

Hygiëne en besmetting
In een minder hygiënische omgeving is het zinvol extra zorg te besteden aan de lichaamshygiëne. Daardoor blijft de kans op besmetting met infectieziekten zo klein mogelijk. Ook kleine verwondingen, schrammen en schaafwondjes kunnen tot ernstige infecties leiden. Maak wondjes altijd goed schoon, ontsmet ze en dek ze af.

Vochtgebruik en drinkwater
Zeker in een warm en tropisch klimaat moet u genoeg drinken om uitdroging te voorkomen. Water uit de kraan is vaak niet geschikt als drinkwater. Drink bij twijfel aan de kwaliteit dan mineraalwater of frisdrank uit flessen waarvan bij aankoop de dop nog niet is geopend. Er bestaan ook drinkwaterdesinfectiemiddelen om leidingwater te ontsmetten. Vul bij extreem zweten of vochtverlies als gevolg van diarree de mineraalhuishouding aan met een ORS-preparaat.

Eten & drinken
Vlees, kip, vis, melk, ijs en rauwe groenten zijn ziektebronnen, zeker in warme landen waar microben beter gedijen. Neem daarom de volgende tips in acht:

- Eet liever geen rauw of halfrauw vlees of rauwe schelpdieren;
- Verkies gekookt voedsel dat nog heet is, boven rauwkost of afgekoeld voedsel;
- Was groenten bij voorkeur in gekookt water;
- Schil tijdens de vakantie altijd het fruit;
- Eet liever geen schepijs, maar voorverpakt ijs;
- Gebruik geen ijsblokjes;
- Neem multivitamines bij onregelmatige, eenzijdige en beperkte voeding.

Vervuild water
Als u vervuild water binnenkrijgt, loopt u kans op ziekten als dysenterie (bloeddiarree) en hepatitis A. Bilharzia (een worminfectieziekte) kan het lichaam binnendringen door contact met besmet (zwem)-water. Pootjebaden en zwemmen in open zoet water in bepaalde delen van met name Afrika, Azie en Zuid-Amerika is dan ook af te raden.

Zonnen en zonnebrand
Langdurig zonnebaden veroudert de huid en kan, behalve huidkanker, ook ernstige verbrandingen, ontstekingen, uitslag en koorts veroorzaken. Maar ook bij bewolkt weer - vooral in tropische gebieden – kan de huid verbranden. Geef lichaam en huid de tijd om langzaam te wennen aan de verhoogde dosis UV-stralen in warme of tropische streken. Gebruik bovendien een (watervaste) zonnecrème met een hoge beschermingsfactor.

Hoogteziekte
Hoogteziekte is het gevolg van gebrek aan voldoende zuurstof in het lichaam en kan optreden bij het in te snel tempo klimmen en kan optreden bij het in te snel tempo klimmen naar en het verblijf op grotere hoogte. De verschijnselen komen overeen met die van dronkenschap. In een later stadium kan long- en/of hersenoedeem ontstaan. Bij de eerste verschijnselen moet u direct afdalen.