Het naturisme ontstond rond de eeuwwisseling in Duitsland en Frankrijk, ten dele als reactie op de Victoriaanse moraal en de toenemende industrialisatie. Pioniers van de zogenaamde Freikörperkultur (FKK) Bewegung in Duitsland waren Heinrich Pudor, Richard Ungewitter en Magnus Weidemann. Zij vonden veel aanhangers onder de 'Wandervögel'. In Frankrijk werd het naturisme gepropageerd door onder meer Kienné de Mongeot, Jacques Demarquette en de gebroeders Durville. In Nederland waren voor de Tweede Wereldoorlog twee naturistenverenigingen van belang, de Bond van Lichtvrienden (1931 1935) en de Vrije Lichaams Kultuurbeweging (1926 1934). De BvL telde op het hoogtepunt circa vijftig leden, meest Amsterdammers met een socialistische achtergrond, en verwierf in 1932 een eigen terrein nabij Hollandse Rading. De VLK stond onder leiding van de Utrechtse theosoof Fokko van Till en liet naar voorbeeld van de Duitse Treubund van Ungewitter alleen mannen en vrouwen toe 'van arische afstamming'; de groep gaf een eigen tijdschrift uit, 'Integraal Leven', en beschikte vanaf 1929 bij Laren over een eigen terrein.

De VLK meende dat innerlijke levenshervorming, mede bewerkstelligd door de bevrijding van het lichaam door middel van het naaktlopen, een 'Komende of Nieuwe Cultuur' naderbij zou brengen. De vereniging had omstreeks 1930 grote invloed op de linkse jeugdbeweging. Na 1932 richtte zij zich steeds meer op het herstel van het 'Germaanse volksleven' en werden de geschriften antisemitisch van toon. Persoonlijke conflicten maakten in 1934 een einde aan de vereniging. Nadat de Utrechtse groep Vernieuwing (1937 1943) de naturistische idealen warm had gehouden, werd in 1946 in 's Gravenhage Zon en Leven opgericht. Het naturisme kreeg sindsdien steeds meer aanhangers. In 1991 waren er in Nederland zo'n vijftig naturistenverenigingen, waarbij in totaal circa 43.000 leden en begunstigers waren aangesloten. De overkoepelende organisatie, de Naturisten Federatie Nederland (NFN), is gevestigd in Utrecht en geeft vijf keer per jaar het tijdschrift Naturisme uit.

België telt zo'n twintig verenigingen met circa 12.000 leden. De Belgische naturistenvereniging Athena is de grootste. De Federatie van Belgische Naturisten (FBN) is gevestigd in Antwerpen. Zowel de Nederlandse als de Belgische federatie zijn aangesloten bij de INF/FNI (International Naturist Federation / Féderation Naturistes Internationale) te Antwerpen.

Hoewel de oude Grieken en Romeinen bijvoorbeeld al niet moeilijk deden over het blote lichaam. zijn de wortels van het moderne Europese naturisme te vinden rond het begin van de twintigste eeuw. Dit, terwijl aan het begin van de negentiende eeuw al een officieel naaktstrand te vinden was in het Franse Sable d'Olonnes. Op 16 juli 1816 wees de burgemeester een stuk strand aan, omdat de gemeente geconfronteerd werd met de onzedelijkheid van het door elkaar baden van geklede en ongeklede mannen. Het waren de nadagen van het Victoriaanse tijdperk. Strenge normen en waarden, kuisheid en angst voor alles wat afweek van de norm bepaalden het tijdsbeeld. Op de overdreven preutsheid uit die tijd moest wel een overdreven reactie komen. In sommige landen begon de individuele vrijheid vaste vorm te krijgen. De pioniers van het naturisme stelden de vrijheid van het naakt tegenover de opkomende welvaart en de daarbij horende verspilling.

Het naturisme is rond de eeuwwisseling ontstaan in Duitsland. Met name de Duitser Pudor speelde een belangrijke rol bij het ontstaan van wat wij tegenwoordig naturisme noemen. Nabij het Duitse Lubeck werd in 1903 's werelds eerste besloten nudistenkamp opgericht: "Freilichtpark Klingberg". Dit park moest rond 1985 verkocht worden om plaats te maken voor een bungalowwijk. Aan het eind van de jaren twintig kreeg het georganiseerde naturisme voet aan de grond in Nederland bij hoofde van Harry Dissen (1898 1986) en Ise Lang (1908 2000). Beiden waren ook actief binnen de groep Vernieuwing (1937 1943), de voorloper van Zon en Leven. Terwijl de Tweede Wereldoorlog voor een tijdelijke onderbreking zorgde, begon het naturisme in de jaren veertig en vijftig snel aan terrein te winnen in Europa. Vooral in de jaren '60 en '70 bloeide het naturisme in Nederland op. Aanvankelijk stond gelovig Nederland verdeeld tegenover dit fenomeen en was er veel verzet tegen het "opkomende naakt". Maar de stroming was niet te stoppen. Terwijl volgens een onderzoek van het NIPO één op de drie Nederlanders aangeeft al dan niet regelmatig naakt te (willen) recreëren, telt Nederland inmiddels zo'n anderhalf tot twee miljoen bij verenigingen aangesloten naaktrecreanten en zijn zij een groep waar rekening mee wordt gehouden, zowel in politiek als maatschappelijk oogpunt.

Naast de veelal door ideologie gedreven naturisten bestaat er nog een groep die het puur te doen is om het plezier van het naakt zijn: de nudisten. Een aftakking hiervan vormt de pas sinds 1991 in verenigingsverband te vinden groep "smoothies", die zich kenmerken door het zo haarloos mogelijk houden van het lichaam. Evenals de Egyptenaren en later de Grieken en Romeinen zien zij een lichaam zonder haar, m.u.v. hoofdhaar, als het toppunt van schoonheid en als een symbool van jeugd en reinheid. Wie dit alles gek vindt bedenke dat er nog steeds culturen bestaan die schaambeharing lelijk vinden. Zodra zij haren voelen opkomen haasten Islamitische meisjes zich naar de Hamain (badhuis), waar zij zich hiervan ontdoen in speciale ontharingskamers. En ook onze westerse mode schrijft voor dat vrouwen zich behoren te ontdoen van been , oksel en andere "ontsierende" beharing!